О рассмотрении на соответствие Конституции Республики Казахстан пункта 1-2 статьи 41-1 Закона Республики Казахстан от 5 июля 2004 года «О связи»
Нормативное постановление Конституционного Суда Республики Казахстан от 9 июня 2026 года № 83-НП
Действующий
субъекта обращения Қабышева Е.М.,
представителей:
Генеральной прокуратуры Республики Казахстан – старшего помощника Генерального Прокурора Республики Казахстан по особым поручениям Адамова Т.Б.,
Комитета национальной безопасности Республики Казахстан – заместителя начальника Службы информации и кибербезопасности Татенова Г.Ш.,
Службы государственной охраны Республики Казахстан – начальника юридической службы Ибраевой С.Х.,
Агентства Республики Казахстан по финансовому мониторингу – руководителя Департамента правового обеспечения Игембаева Д.Ж.,
Министерства юстиции Республики Казахстан – директора Департамента законодательства в сфере общественного развития Байкенова Б.Б.,
Министерства внутренних дел Республики Казахстан – начальника Департамента цифровизации и искусственного интеллекта Баймаганбетова Ж.С.,
Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан – заместителя председателя Комитета телекоммуникаций Шафигина Р.Х.,
Министерства обороны Республики Казахстан – временно исполняющего обязанности начальника Юридического департамента Жапарова Н.Т.,
Министерства культуры и информации Республики Казахстан – главного эксперта Управления контроля в области средств массовой информации Комитета информации Өмірбека А.Б.,
Аппарата Мажилиса Парламента Республики Казахстан – заведующего сектором Отдела законодательства Кулыясовой А.Т.,
Аппарата Сената Парламента Республики Казахстан – заместителя заведующего Отделом законодательства Сартаевой Н.А.,
Национального центра по правам человека – заместителя заведующего Отделом правовой и организационно-аналитической работы Абдрахмановой Д.Т.,
Республиканской коллегии адвокатов – члена Научно-консультативного совета Нуркеевой А.А.,
Акционерного общества «Казахтелеком» – менеджера Юридического департамента Дё Д.Ф.,
рассмотрел в открытом заседании обращение Қабышева Е.М. о проверке на соответствие Конституции Республики Казахстан пункта 1-2 статьи 41-1 Закона Республики Казахстан от 5 июля 2004 года «О связи» (далее – Закон «О связи»).
Заслушав докладчика – судью Конституционного Суда Республики Казахстан Онгарбаева Е.А., участников заседания, эксперта – исполнительного директора Института парламентаризма кандидата юридических наук, ассоциированного профессора Канатова А.К., изучив материалы конституционного производства и проанализировав нормы действующего права Республики Казахстан, Конституционный Суд Республики Казахстан
установил:
В Конституционный Суд Республики Казахстан (далее – Конституционный Суд) поступило обращение о рассмотрении на соответствие пункту 3 статьи 4, пункту 2 статьи 13, пункту 3 статьи 18, пунктам 1 и 2 статьи 20, пункту 1 статьи 39 и подпункту 16) статьи 44 Конституции Республики Казахстан (далее – Конституция, Основной Закон) пункта 1-2 статьи 41-1 Закона «О связи».
Гражданин Кабышев Е.М. обратился в суд с иском к товариществу с ограниченной ответственностью «Кар-Тел» и акционерному обществу «Казахтелеком» в связи с отсутствием в ночь с 4 на 5 января 2022 года доступа к услугам операторов связи в городе Алматы, в том числе к Интернету.
По его мнению, ограничение доступа к Интернету и услугам связи произошло по собственному усмотрению государственных органов и (или) операторов связи, так как в Указе Президента Республики Казахстан от 5 января 2022 года № 725 «О введении чрезвычайного положения в городе Алматы» отсутствовало положение о приостановлении услуг связи (отключении Интернета).
Решением Турксибского районного суда города Алматы от 25 июля 2024 года в иске заявителя отказано со ссылкой на пункт 1-2 статьи 41-1 Закона «О связи».
Постановлением судебной коллегии по гражданским делам Алматинского городского суда от 9 октября 2024 года решение суда первой инстанции оставлено без изменения.
Постановлением судебной коллегии по гражданским делам Верховного Суда Республики Казахстан от 5 мая 2025 года отказано в передаче ходатайства субъекта обращения для рассмотрения в судебном заседании судебной коллегии по гражданским делам Верховного Суда Республики Казахстан.
С учетом изложенного субъект обращения считает, что пункт 1-2 статьи 41-1 Закона «О связи» противоречит пункту 3 статьи 4, пункту 2 статьи 13, пункту 3 статьи 18, пунктам 1 и 2 статьи 20, пункту 1 статьи 39 и подпункту 16) статьи 44 Конституции, поскольку приводит к нарушению права каждого на получение и распространение информации, не позволяет реализовать право на ознакомление с документами, решениями и источниками, затрагивающими права и интересы гражданина, а также право на судебную защиту.
При проверке конституционности оспариваемой нормы Закона «О связи» применительно к предмету обращения Конституционный Суд исходит из следующего.
1. В соответствии с пунктом 3 статьи 18 Конституции государственные органы, общественные объединения, должностные лица и средства массовой информации (далее – СМИ) обязаны обеспечить каждому гражданину возможность ознакомиться с затрагивающими его права и интересы документами, решениями и источниками информации. Вытекающее из этих норм Конституции право на ознакомление с такими документами, решениями и источниками информации непосредственно связано с конституционными положениями о доступе к информации.
Согласно пункту 1 статьи 39 Конституции пределы ограничения данного права определяются законом в целях защиты конституционного строя, охраны общественного порядка, прав и свобод человека, здоровья и нравственности населения.
Аналогичный подход закреплен в статье 19 Международного пакта о гражданских и политических правах, принятого 16 декабря 1966 года (далее – Международный пакт о гражданских и политических правах), ратифицированного Законом Республики Казахстан от 28 ноября 2005 года, согласно которой право на свободное выражение своего мнения включает также свободу искать и получать всякого рода информацию устно, письменно, иными способами по своему выбору (пункт 2). Вместе с тем это право может быть сопряжено с некоторыми ограничениями, которые должны быть установлены законом и являться необходимыми для уважения прав и репутации других лиц, охраны государственной безопасности, общественного порядка, здоровья или нравственности населения (пункт 3).
Таким образом, право на получение и распространение информации, включая право на ознакомление с документами, решениями и источниками информации, не относится к числу прав, не подлежащих ограничению ни в каких случаях. Возможность его ограничения прямо предусмотрена пунктом 3 статьи 39 Конституции и общепризнанными международными правовыми нормами.
2. Закон Республики Казахстан от 16 ноября 2015 года «О доступе к информации» закрепляет презумпцию открытости информации, находящейся у обладателей информации, и допускает ее ограничение исключительно законом, в необходимом и соразмерном объеме, на определенный срок и только в части сведений, подпадающих под установленные критерии, при одновременном сохранении доступа к информации, не подлежащей ограничению (cтатья 4-1).
Нормативное регулирование функционирования информационно-коммуникационной инфраструктуры и электронных ресурсов содержится в Законе Республики Казахстан от 24 ноября 2015 года «Об информатизации», определяющем права и обязанности участников отношений и компетенцию уполномоченных органов в сфере информационной безопасности.
Регулирование деятельности СМИ, включая интернет-издания, осуществляется в рамках Закона Республики Казахстан от 19 июня 2024 года «О масс-медиа», который определяет основания и порядок приостановления либо прекращения распространения продукции СМИ по законным основаниям.
Таким образом, нормативное правовое регулирование в Республике Казахстан предусматривает как механизмы обеспечения доступа к информации, так и правовые основания и гарантии допустимого ограничения соответствующих прав.
3. Должностные лица Комитета национальной безопасности Республики Казахстан на основании пункта 1-2 статьи 41-1 Закона «О связи» вправе приостанавливать работу сетей и (или) средств связи, оказание услуг связи, доступ к интернет-ресурсам и (или) размещенной на них информации при совокупности следующих условий:
1) наличие случая, не терпящего отлагательства;
2) ситуация может привести к совершению тяжких и особо тяжких преступлений, а также преступлений, подготавливаемых и совершаемых преступной группой;
3) осуществление в интересах всех субъектов оперативно-розыскной деятельности;
4) обязательное последующее уведомление уполномоченных органов в областях связи, масс-медиа и Генеральной прокуратуры Республики Казахстан в течение двадцати четырех часов.
Системный анализ статьи 41-1 Закона «О связи» свидетельствует о том, что законодатель создал двухуровневый механизм приостановления работы сетей и (или) средств связи, оказания услуг связи, доступа к интернет-ресурсам и (или) размещенной на них информации: порядок временного приостановления, основанный на представлении Генерального Прокурора Республики Казахстан (пункты 1 и 1-1), и исключительный порядок приостановления без указания его срока по решению должностных лиц органов национальной безопасности (пункт 1-2).
Оспариваемая субъектом обращения норма Закона «О связи» рассматривается с позиции ее соответствия требованиям конституционно-правовой легитимности, закрепленным Конституцией и международными правовыми актами, при ограничении прав и свобод человека. Эти требования предполагают, что ограничение должно быть установлено законом, нормы которого раскрывают содержание, пределы и условия принятия и проведения соответствующих мер, обладают достаточной степенью определенности, обеспечивающей предсказуемость правового регулирования и исключающей произвольное вмешательство государства в осуществление прав и свобод каждого. Применение указанных мер должно осуществляться в целях защиты конституционного строя, охраны общественного порядка, прав и свобод человека, здоровья и нравственности населения.
Кроме того, ограничения, установленные рассматриваемой нормой, должны быть необходимыми и соразмерными в условиях возникновения неотложных угроз, посягающих на конституционно значимые ценности, предусмотренные пунктом 1 статьи 39 Конституции. В международных стандартах в области прав человека эти критерии означают, что вмешательство государства должно быть строго обусловлено характером и масштабом конкретной угрозы и что соответствующая законная цель не может быть достигнута иными, менее ограничительными средствами.
В связи с этим, с точки зрения допустимости установленных оспариваемой нормой ограничений, Конституционный Суд исходит из того, что такие ограничения:
установлены законом;
преследуют конституционно значимые цели, включая защиту конституционного строя, охрану общественного порядка, прав и свобод человека, здоровья и нравственности населения;
являются необходимыми и соразмерными, поскольку обусловлены потребностью защиты жизненно важных интересов личности, общества и государства в условиях возникновения неотложных угроз, а также исключительным характером ограничений, достаточной их приемлемостью для достижения законной цели с использованием наименее ограничительных средств.
Конституционный Суд не усматривает противоречия пункта 1-2 статьи 41-1 Закона «О связи» с положениями Конституции, так как его норма представляет собой не средство произвольного ограничения права на получение и распространение информации, в том числе с использованием сетей телекоммуникаций, а правовой механизм реализации обязанности государства по обеспечению защиты конституционного строя, охраны общественного порядка, прав и свобод человека и гражданина, здоровья и нравственности населения. Применение этой нормы предполагает соразмерный выбор в пользу защиты фундаментальных прав, прежде всего права на жизнь и здоровье, при временном ограничении возможности получения и распространения информации посредством сетей телекоммуникаций. Указанная норма носит превентивный, а не карательный характер и направлена на оперативное предотвращение или пресечение преступлений, не лишая человека права на свободное получение и распространение информации, гарантированного Конституцией.
4. Конституционный Суд неоднократно отмечал, что закон должен соответствовать требованиям юридической точности и предсказуемости последствий, то есть его нормы должны быть сформулированы с достаточной степенью четкости и ясности, основываться на понятных критериях, исключающих возможность произвольной интерпретации положений закона (нормативные постановления от 18 мая 2023 года № 14-НП, от 31 августа 2023 года № 27-НП и другие). Устанавливаемые законами ограничения вводятся для защиты конституционно значимых ценностей (пункт 1 статьи 39 Конституции) при условии, если они отвечают требованиям справедливости, разумности, соразмерности, а также пропорциональности (нормативные постановления от 11 июля 2023 года № 20-НП, от 14 июля 2023 года № 22-НП, от 26 декабря 2023 года № 38-НП и другие).
Так, из буквального содержания текста указанного выше положения Закона «О связи» не представляется возможным однозначно установить, идет ли речь о реальной и непосредственной угрозе совершения конкретных преступлений или только о потенциальной, абстрактной возможности их совершения в неопределенной перспективе. Кроме того, применяемое оценочное понятие «могущих привести к совершению тяжких и особо тяжких преступлений» формирует неопределенность в понимании того, какие именно фактические обстоятельства подлежат установлению для применения предусмотренных нормой ограничительных мер, не раскрывает степени вероятности совершения таких преступлений, не содержит критериев для объективной оценки (в каком объеме и с какой степенью обоснованности должностное лицо должно подтверждать наличие соответствующей угрозы). Используемое в рассматриваемой норме понятие «в случаях, не терпящих отлагательств» не до конца позволяет адресату – должностному лицу предвидеть момент, когда именно может быть применена мера, а также определить, какой уровень угрозы считается достаточным и какая причинно-следственная связь должна быть между ограничением связи и предотвращением или пресечением преступления.
В пункте 1 статьи 41-1 Закона «О связи» предусмотрено, что в случаях использования сетей и (или) средств связи в преступных целях, наносящих ущерб интересам личности, общества и государства, а также для распространения информации, нарушающей законодательство Республики Казахстан о выборах, содержащей призывы к осуществлению экстремистской и террористической деятельности, массовым беспорядкам, а равно к участию в массовых (публичных) мероприятиях, проводимых с нарушением установленного порядка, пропагандирующих сексуальную эксплуатацию несовершеннолетних и детскую порнографию, в целях кибербуллинга в отношении ребенка, включающей рекламу электронного казино, интернет-казино, а также рекламу азартных игр и (или) пари, организуемых и проводимых лицом, не имеющим права заниматься деятельностью в сфере игорного бизнеса в Республике Казахстан, для распространения теле,- радиопрограмм и (или) теле-, радиоканалов лицом, не имеющим права заниматься деятельностью в области масс-медиа Республики Казахстан, Генеральный Прокурор Республики Казахстан или его заместители вносят в органы национальной безопасности Республики Казахстан представление о принятии мер по временному приостановлению работы сетей и (или) средств связи, оказания услуг связи либо вносят в уполномоченный орган в области масс-медиа представление об устранении нарушений законности с требованием принятия мер по временному приостановлению доступа к объектам информатизации в виде программного обеспечения и интернет-ресурсов и (или) размещенной на них информации, за исключением случаев, предусмотренных пунктом 1-2 данной статьи.
Конституционный Суд обращает внимание, что законодатель использовал общий критерий угрозы совершения тяжких и особо тяжких преступлений либо преступлений, подготавливаемых и совершаемых преступной группой, не связывая применение положения рассматриваемой нормы с конкретными составами уголовных правонарушений. Такой подход сам по себе не свидетельствует о неконституционности регулирования, однако требует обеспечения дополнительных гарантий его единообразного и соразмерного применения.
Кроме того, в отличие от пункта 1 статьи 41-1 Закона «О связи» оспариваемая норма не содержит указания на временный характер действия приостановления либо обязанность и порядок его периодического пересмотра, в целом предусматривает меры по ограничению работы сетей и (или) средств связи, оказания услуг связи, доступа к интернет-ресурсам (или) размещенной на них информации, а не только к конкретному ресурсу или соответствующей информации, что способно привести к несоразмерному применению таких органичительных мер.
Следовательно, исходя из пункта 1 статьи 39 Конституции во взаимосвязи с предусмотренными пунктом 1-2 статьи 41-1 Закона «О связи» принципами правового государства, правовой определенности и соразмерности вышеуказанное полномочие может реализовываться лишь при наличии достаточных данных о реальной и непосредственной угрозе совершения тяжких или особо тяжких преступлений либо преступлений, подготавливаемых и совершаемых преступной группой, носит исключительный характер и допускается только в объеме и на срок, объективно необходимых для предотвращения либо пресечения такой угрозы.
5. Конституционный Суд не усматривает несогласованности между нормами Закона Республики Казахстан от 8 февраля 2003 года «О чрезвычайном положении» (далее – Закон «О чрезвычайном положении») и оспариваемой нормой Закона «О связи».
Закон «О чрезвычайном положении» и Закон «О связи» являются законодательными актами, регулирующими самостоятельные по своей сути общественные отношения, и предусматривают различные правовые основания и механизмы ограничения прав и свобод. Так, Закон «О чрезвычайном положении» устанавливает основания, сроки, порядок введения и действия режима чрезвычайного положения на всей территории Республики Казахстан или в отдельных ее местностях, перечень мер и временных ограничений, применяемых в рамках данного режима.
В свою очередь, оспариваемая норма Закона «О связи» устанавливает самостоятельное правовое основание для приостановления работы сетей и (или) средств связи, оказания услуг связи и доступа к интернет-ресурсам вне зависимости от введения чрезвычайного положения.
Норма статьи 14-1 Закона «О чрезвычайном положении» подтверждает допустимость реализации указанной меры в условиях чрезвычайного положения в соответствии с пунктом 1-2 статьи 41-1 Закона «О связи».
6. Согласно пункту 2 статьи 13 Конституции каждый имеет право на судебную защиту своих прав и свобод.
Конституционная гарантия права каждого на судебную защиту соотносится с положениями Международного пакта о гражданских и политических правах. В соответствии с данным международным договором государство обязано обеспечить реализацию права каждого на судебную защиту, отвечающую требованиям справедливости, компетентности, полноты и эффективности, а также гарантировать каждому лицу, чьи права и свободы нарушены, наличие эффективного средства правовой защиты (статьи 2 и 14).
Как ранее отмечалось Конституционным Судом, важным элементом права на судебную защиту является доступ к правосудию – фундаментальный принцип правового государства, гарантирующий лицу реальную возможность обращения в суд без каких-либо необоснованных препятствий (нормативное постановление от 26 июля 2024 года № 50-НП). Помимо этого, право на судебную защиту своих прав и свобод включает в себя возможность обжалования актов и действий уполномоченных органов (нормативное постановление от 28 апреля 2023 года № 12).
Конституционный Суд считает, что возможность реализации права на судебную защиту, гарантированного пунктом 2 статьи 13 Конституции, в правовой регламентации оспариваемой нормы сохраняется. Само по себе наличие специальных полномочий у органов национальной безопасности не исключает возможности последующей судебной оценки правомерности их реализации, включая проверку соблюдения принципов необходимости и соразмерности при осуществлении указанных полномочий.
Конституционный Суд подчеркивает, что принятые акты судов трех инстанций, отказавших в удовлетворении требований заявителя, не свидетельствуют о невозможности реализации им права на судебную защиту, а отражают результат оценки судами обстоятельств конкретного дела. При таком истолковании оспариваемой нормы Закона «О связи» Конституционный Суд не усматривает ограничения или лишения ею конституционных прав человека, включая право на судебную защиту прав и свобод, не связанного с целями защиты конституционного строя, охраны общественного порядка, прав и свобод человека, здоровья и нравственности населения.
В связи с этим Конституционный Суд считает необходимым дальнейшее совершенствование правового регулирования в сфере связи и информационной безопасности. В целях повышения уровня гарантий конституционных прав граждан целесообразно рассмотреть в законодательном порядке вопросы конкретизации оснований применения мер, предусмотренных пунктом 1-2 статьи 41-1 Закона «О связи», определения разумных временных параметров их действия, а также совершенствования механизма последующего контроля за их применением.
На основании изложенного, руководствуясь пунктом 3 статьи 72 и пунктом 3 статьи 74 Конституции Республики Казахстан, подпунктом 3) пункта 4 статьи 23, статьями 55 – 58, 62, пунктом 3 статьи 64 и подпунктом 2) пункта 1 статьи 65 Конституционного закона Республики Казахстан от 5 ноября 2022 года «О Конституционном Суде Республики Казахстан», Конституционный Суд Республики Казахстан в рамках предмета обращения
постановляет:
1. Признать соответствующим Конституции Республики Казахстан пункт 1-2 статьи 41-1 Закона Республики Казахстан «О связи».
2. Рекомендовать Правительству Республики Казахстан рассмотреть вопрос о совершенствовании законодательства в области связи с учетом правовых позиций Конституционного Суда Республики Казахстан, изложенных в настоящем нормативном постановлении, в частности в отношении конкретизации круга уголовных правонарушений и степени угрозы, при наличии которой применяется мера, предусмотренная пунктом 1-2 статьи 41-1 Закона Республики Казахстан «О связи», c указанием ее временного характера и определением периода действия.
3. Настоящее нормативное постановление вступает в силу со дня его принятия, является общеобязательным на всей территории Республики Казахстан, окончательным и обжалованию не подлежит.
4. Опубликовать настоящее нормативное постановление на казахском и русском языках в периодических печатных изданиях, получивших право на официальное опубликование законодательных актов, единой системе правовой информации и на интернет-ресурсе Конституционного Суда Республики Казахстан.
Конституционный Суд Республики Казахстан
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ АТЫНАН
«Байланыс туралы» 2004 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 41-1-бабы 1-2-тармағының Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкестігін қарау туралы
Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты Төраға Э.Ә. Азимова, судьялар А.Қ. Ескендіров, А.Е. Жатқанбаева, А.Қ. Қыдырбаева, Қ.С. Мусин, Б.М. Нұрмұханов, Е.Ә. Оңғарбаев, Р.А. Подопригора және С.Ф. Ударцев қатысқан құрамда,
өтініш субъектісі Е.М. Қабышевтың,
Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының өкілі – Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының ерекше тапсырмалар жөніндегі аға көмекшісі Т.Б. Адамовтың,
Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің өкілі – Ақпарат және киберқауіпсіздік қызметі бастығының орынбасары Г.Ш. Татеновтің,
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінің өкілі – заң қызметінің бастығы С.Х. Ибраеваның,
Қазақстан Республикасы Қаржылық мониторинг агенттігінің өкілі –Құқықтық қамтамасыз ету департаментінің басшысы Д.Ж. Игембаевтың,
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің өкілі – Қоғамдық даму саласындағы заңнама департаментінің директоры Б.Б. Байкеновтің,
Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің өкілі – Цифрландыру және жасанды интеллект департаментінің бастығы Ж.С. Баймағанбетовтің,
Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің өкілі – Телекоммуникация комитеті төрағасының орынбасары Р.Х. Шафигиннің,
Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің өкілі – Заң департаменті бастығының міндетін уақытша атқарушы Н.Т. Жапаровтың,
Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің өкілі – Ақпарат комитеті Бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы бақылау басқармасының бас сарапшысы А.Б. Өмірбектің,
Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі Аппаратының өкілі – Заңнама бөлімінің сектор меңгерушісі А.Т. Құлыясованың,
Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Аппаратының өкілі – Заңнама бөлімі меңгерушісінің орынбасары Н.А. Сартаеваның,
Адам құқықтары жөніндегі ұлттық орталықтың өкілі – Құқықтық және ұйымдастыру-талдау жұмысы бөлімі меңгерушісінің орынбасары Д.Т. Абдрахманованың,
Республикалық адвокаттар алқасының өкілі – Ғылыми-консультативтік кеңес мүшесі А.А. Нуркееваның,
«Қазақтелеком» акционерлік қоғамының өкілі – Заң департаментінің менеджері Д.Ф. Дёнің қатысуымен,
өзінің ашық отырысында Е.М. Қабышевтың «Байланыс туралы» 2004 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – «Байланыс туралы» Заң) 41-1-бабы 1-2-тармағының Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкестігін тексеру туралы өтінішін қарады.
Баяндамашы – Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының судьясы Е.Ә. Оңғарбаевты, отырысқа қатысушыларды және сарапшы – Парламентаризм институтының атқарушы директоры, заң ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор А.К. Канатовты тыңдап, конституциялық іс жүргізу материалдарын зерделеп, Қазақстан Республикасының қолданыстағы құқық нормаларына талдау жасай отырып, Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты
анықтады:
Қазақстан Республикасының Конституциялық Сотына (бұдан әрі – Конституциялық Сот) «Байланыс туралы» Заңның 41-1-бабы 1-2-тармағының Қазақстан Республикасы Конституциясының (бұдан әрі – Конституция, Негізгі Заң) 4-бабының 3-тармағына, 13-бабының 2-тармағына, 18-бабының 3-тармағына, 20-бабының 1 және 2-тармақтарына, 39-бабының 1-тармағына және 44-бабының 16) тармақшасына сәйкестігін қарау туралы өтініш келіп түсті.
Азамат Е.М. Қабышев 2022 жылғы 4 қаңтардан 5 қаңтарға қараған түні Алматы қаласында байланыс операторларының қызметтеріне, оның ішінде Интернетке қолжетімділік болмағанына байланысты «Кар-Тел» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне және «Қазақтелеком» акционерлік қоғамына талап қоюмен сотқа жүгінген.
Өтініш субъектісінің пікірінше, Қазақстан Республикасы Президентінің «Алматы қаласында төтенше жағдайды енгізу туралы» 2022 жылғы 5 қаңтардағы № 725 Жарлығында байланыс қызметтерін тоқтата тұру (Интернетті өшіру) туралы ереже болмағандықтан, Интернетке және байланыс қызметтеріне қолжетімділік мемлекеттік органдардың және (немесе) байланыс операторларының өз қалауы бойынша шектелген.
Алматы қаласының Түрксіб аудандық соты 2024 жылғы 25 шілдедегі шешімімен «Байланыс туралы» Заңның 41-1-бабының 1-2-тармағына сілтеме жасай отырып, өтініш берушінің талап қоюын қанағаттандырудан бас тартқан.
Алматы қалалық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы 2024 жылғы 9 қазандағы қаулысымен бірінші сатыдағы сот шешімін өзгеріссіз қалдырған.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы 2025 жылғы 5 мамырдағы қаулысымен Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының сот отырысында қарауға өтініш субъектінің өтінішхатын беруден бас тартқан.
Жоғарыда жазылғандарды ескере отырып, өтініш субъектісі «Байланыс туралы» Заңның 41-1-бабының 1-2-тармағы әркімнің ақпарат алу және тарату құқығының бұзылуына алып келіп, азаматтың құқықтары мен мүдделеріне қатысты құжаттармен, шешімдермен және ақпарат көздерімен танысу, сондай-ақ сот арқылы қорғалу құқықтарын іске асыруға мүмкіндік бермейтіндіктен, Конституцияның 4-бабының 3-тармағына, 13-бабының 2-тармағына, 18-бабының 3-тармағына, 20-бабының 1, 2-тармақтарына, 39-бабының 1-тармағына және 44-бабының 16) тармақшасына қайшы келеді деп санайды.
«Байланыс туралы» Заңның дау айтылып отырған нормасының конституциялылығын тексеріп, өтініш нысанасына қатысты Конституциялық Сот мыналарды негізге алады.
1. Конституцияның 18-бабының 3-тармағына сәйкес мемлекеттік органдар, қоғамдық бірлестіктер, лауазымды адамдар және бұқаралық ақпарат құралдары (бұдан әрі – БАҚ) әрбір азаматқа өзінің құқықтары мен мүдделеріне қатысты құжаттармен, шешімдермен және ақпарат көздерімен танысу мүмкіндігін қамтамасыз етуге міндетті. Осындай құжаттармен, шешімдермен және ақпарат көздерімен танысуға Конституцияның осы нормаларынан туындайтын құқық ақпаратқа қол жеткізу туралы конституциялық ережелермен тікелей байланысты.
Конституцияның 39-бабының 1-тармағына сәйкес осы құқықты шектеудің шегі конституциялық құрылысты қорғау, қоғамдық тәртіпті, адамның құқықтары мен бостандықтарын, халықтың денсаулығы мен имандылығын сақтау мақсатында заңмен айқындалады.
Ұқсас тәсіл 2005 жылғы 28 қарашадағы Қазақстан Республикасының Заңымен ратификацияланған 1966 жылғы 16 желтоқсандағы Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактінің (бұдан әрі – Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пакт) 19-бабында бекітілген, оған сәйкес өз пікірін еркін білдіру құқығы кез келген ақпаратты өз қалауымен ауызша, жазбаша, өзге де тәсілдермен іздеу және алу еркіндігін де қамтиды (2-тармақ). Сонымен қатар, бұл құқық заңмен белгіленуге тиіс және басқа тұлғалардың құқықтары мен беделін құрметтеу, мемлекеттік қауіпсіздікті, қоғамдық тәртіпті, халықтың денсаулығын немесе имандылығын сақтау үшін қажетті болып табылатын кейбір шектеулерге ұшырауы мүмкін (3-тармақ).
Осылайша, құжаттармен, шешімдермен және ақпарат көздерімен танысу құқығын қоса алғанда, ақпарат алу және тарату құқығы, ешбір жағдайда шектелмеуге тиіс құқықтар қатарына кірмейді. Оның шектелу ықтималдығы Конституцияның 39-бабының 3-тармағында және жалпыға бірдей танылған халықаралық құқық нормаларында тікелей көзделеді.
2. «Ақпаратқа қол жеткізу туралы» 2015 жылғы 16 қарашадағы Қазақстан Республикасының Заңында ақпарат иеленушілердегі ақпаратқа ашықтық презумпциясы бекітіледі және бір мезгілде шектелуге жатпайтын ақпаратқа қолжетімділік сақтала отырып, оны қажетті әрі мөлшерлес көлемде, белгілі бір мерзімге және белгіленген өлшемшарттарға сәйкес келетін мәліметтер бөлігінде ғана тек қана заңмен шектеуге жол беріледі (4-1-бап).
Ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымның және электрондық ресурстардың жұмыс істеуін нормативтік реттеу «Ақпараттандыру туралы» 2015 жылғы 24 қарашадағы Қазақстан Республикасының Заңында қамтылып, осыған қатысты қатысушылардың құқықтары мен міндеттері және ақпараттық қауіпсіздік саласындағы уәкілетті органдардың құзыреті айқындалады.
Интернет-басылымдарды қоса алғанда, БАҚ қызметі «Масс-медиа туралы» 2024 жылғы 19 маусымдағы Қазақстан Республикасы Заңының шеңберінде реттеліп, заңды негіздер бойынша БАҚ өнімінің таратылуын тоқтата тұру не тоқтату негіздері мен тәртібі айқындалады.
Осылайша, Қазақстан Республикасында нормативтік құқықтық реттеу ақпаратқа қолжетімділікті қамтамасыз ету тетіктерін де, тиісті құқықтарға қатысты жол берілетін шектеуге құқықтық негіздер мен кепілдіктерді де көздейді.
3. Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің лауазымды адамдары «Байланыс туралы» Заңның 41-1-бабы 1-2-тармағының негізінде:
1) кейінге қалдыруға болмайтын жағдай орын алғанда;
2) ауыр және аса ауыр қылмыстардың, сондай-ақ қылмыстық топ дайындайтын және жасайтын қылмыстардың жасалуына әкеп соғуы мүмкін жағдайларда;
3) жедел-іздестіру қызметінің барлық субъектілерінің мүддесінде;
4) кейіннен байланыс, масс-медиа салаларындағы уәкілетті органдарды және Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасын жиырма төрт сағат ішінде міндетті түрде хабардар ете отырып, байланыс желілерінің және (немесе) құралдарының жұмысын, байланыс қызметтерінің көрсетілуін, интернет-ресурстарға және (немесе) оларда орналастырылған ақпаратқа қол жеткізуді тоқтата тұруға құқылы.
«Байланыс туралы» Заңның 41-1-бабына жүргізілген жүйелі талдау көрсеткендей, заң шығарушы байланыс желілерінің және (немесе) құралдарының жұмысын, байланыс қызметтерінің көрсетілуін, интернет-ресурстарға және (немесе) оларда орналастырылған ақпаратқа қол жеткізуді тоқтата тұрудың екі деңгейлі тетігін белгілеп берген: Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының ұсынуына негізделген уақытша тоқтата тұру тәртібі (1 және 1-1-тармақтар) және ұлттық қауіпсіздік органдары лауазымды адамдарының шешімімен мерзімін көрсетпей тоқтата тұрудың айрықша тәртібі (1-2-тармақ).
Өтініш субъектісі дау айтып отырған «Байланыс туралы» Заң нормасы адамның құқықтары мен бостандықтары шектелген кезде Конституцияда және халықаралық құқықтық актілерде бекітілген конституциялық-құқықтық заңды талаптарға сәйкестігі тұрғысынан қаралады. Осы талаптарда шектеу заңда белгіленуге тиіс және оның нормалары тиісті шаралар мазмұнын, оларды қабылдау мен жүргізу шектері мен шарттарын ашуға, құқықтық реттеу болжалдылығын қамтамасыз ететін және әркімнің құқықтары мен бостандықтарын жүзеге асыруына мемлекеттің өз бетінше араласуына жол бермейтін айқындылық жеткілікті дәрежеде болуға тиіс деп көзделеді. Аталған шараларды қолдану конституциялық құрылысты қорғау, қоғамдық тәртіпті, адамның құқықтары мен бостандықтарын, халықтың денсаулығы мен имандылығын сақтау мақсатында жүзеге асырылуға тиіс.
Бұдан басқа, қаралып отырған нормада белгіленген шектеулер Конституцияның 39-бабының 1-тармағында көзделген конституциялық маңызды құндылықтарға нұқсан келтіретін, кезек күттірмейтін қатер туындаған жағдайларда қажетті және мөлшерлес болуға тиіс. Адам құқықтары саласындағы халықаралық стандарттарда бұл өлшемшарттар мемлекеттің араласуы қатаң түрде нақты қатердің сипаты мен ауқымына негізделуге тиіс және тиісті заң мақсатына өзге аз шектеу құралдарымен қол жеткізу мүмкін емес дегенді білдіреді.
Осыған байланысты, дау айтылып отырған нормада белгіленген шектеулердің жол берілуіне қатысты Конституциялық Сот мұндай шектеулер:
заңда белгіленген;
конституциялық құрылысты қорғауды, қоғамдық тәртіпті, адамның құқықтары мен бостандықтарын, халықтың денсаулығы мен имандылығын сақтауды қоса алғанда, конституциялық маңызды мақсаттарды көздейді;
кезек күттірмейтін қатер туындаған жағдайларда жеке адамның, қоғам мен мемлекеттің өмірлік маңызды мүдделерін қорғау қажеттігімен, сондай-ақ шектеулердің айрықша сипатымен, барынша аз шектеу құралдарын пайдалана отырып, заң мақсатына қол жеткізу үшін олардың жеткілікті дәрежеде қолайлы болуына негізделетіндіктен, қажетті және мөлшерлес болып табылады дегенді негізге алады.
Конституциялық Сот «Байланыс туралы» Заңның 41-1-бабы 1-2-тармағының нормасы ақпаратты, оның ішінде телекоммуникация желілерін пайдалану арқылы алу және тарату құқығын өз бетінше шектеу құралын емес, мемлекеттің конституциялық құрылысты қорғауды, қоғамдық тәртіпті, адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын, халықтың денсаулығы мен имандылығын сақтауды қамтамасыз ету жөніндегі міндетін іске асырудың құқықтық тетігін көздейтіндіктен, аталған тармақ Конституция ережелеріне қайшы келмейді деп есептейді. Осы норманы қолдану телекоммуникация желілері арқылы ақпарат алу және тарату мүмкіндігі уақытша шектелген кезде іргелі құқықтарды, ең алдымен өмір сүру және денсаулықты сақтау құқығын қорғау пайдасына мөлшерлес таңдау жасауды көздейді. Аталған норма жазалау емес, превентивті сипатқа ие және адамды Конституцияда кепілдік берілген еркін ақпарат алу және тарату құқығынан айырмай, жедел түрде қылмыстардың алдын алуға немесе жолын кесуге бағытталған.
4. Конституциялық Сот заң заңдық тұрғыдан дәлме-дәл талаптарына сәйкес келуге және салдары болжаулы болуға тиіс, яғни оның нормалары жеткілікті дәрежеде анық әрі айқын тұжырымдалуға және заң ережелерін өзінше интерпретациялау мүмкіндігіне жол бермейтін түсінікті өлшемшарттарға негізделуге тиіс деп бірнеше рет атап өткен болатын (2023 жылғы 18 мамырдағы № 14-НҚ, 2023 жылғы 31 тамыздағы № 27-НҚ нормативтік қаулылар және басқалар). Заңдарда белгіленетін шектеулер әділдік, ақылға қонымдылық, мөлшерлестік, сондай-ақ пропорционалдық талаптарына сәйкес келетін жағдайда конституциялық маңызды құндылықтарды қорғау (Конституцияның 39-бабының 1-тармағы) үшін енгізіледі (2023 жылғы 11 шілдедегі № 20-НҚ, 2023 жылғы 14 шілдедегі № 22-НҚ, 2023 жылғы 26 желтоқсандағы № 38-НҚ нормативтік қаулылар және басқалар).
Мәселен, «Байланыс туралы» Заңның жоғарыда аталған ережесі мәтінінің сөзбе-сөз мазмұнынан нақты қылмыстар жасалуының анық және тікелей қатері туралы айтылып тұрғанын немесе олардың алдағы бір уақытта жасалып қалуының ықтималды, абстрактілі мүмкін екендігі туралы ғана айтылғандығын нақты анықтау мүмкін емес. Бұдан басқа, қолданылып отырған «ауыр және аса ауыр қылмыстардың ... жасалуына әкеп соғуы мүмкін» деген баға беруші ұғым нормада көзделген шектеу шараларын қолдану үшін дәл қандай нақты мән-жайлар анықталуға тиіс екенін түсінуде белгісіздік туғызады, мұндай қылмыстардың жасалу ықтималдығы дәрежесін ашпайды, объективті баға беру (тиісті қауіптің бар-жоғын лауазымды адам қандай көлемдегі және дәрежедегі негізде растауға тиіс болатын) өлшемшерттарын қамтымайды. Қаралып отырған нормада қолданылатын «кейінге қалдыруға болмайтын ... жағдайларда» деген ұғым адресатқа – лауазымды адамға дәл қай кезде шараны қолдануға болатын сәтті болжауға, сондай-ақ қатердің қандай деңгейі жеткілікті деп есептелетінін және байланысты шектеу мен қылмыстың алдын алу немесе жолын кесу арасында қандай себеп-салдарлық байланыс болуға тиіс екенін айқындауға толық мүмкіндік бермейді.
«Байланыс туралы» Заңның 41-1-бабының 1-тармағында байланыс желілері және (немесе) құралдары жеке адамның, қоғам мен мемлекеттің мүдделеріне нұқсан келтіретін қылмыстық мақсаттарда, сондай-ақ Қазақстан Республикасының сайлау туралы заңнамасын бұзатын, экстремистік және террористік әрекетті жүзеге асыруға, жаппай тәртіпсіздіктерге, сол сияқты белгіленген тәртіпті бұза отырып өткізілетін, кәмелетке толмағандарды сексуалдық қанауды және балалар порнографиясын насихаттайтын бұқаралық (жария) іс-шараларға қатысуға шақыруды қамтитын, балаға қатысты кибербуллинг мақсатында, электрондық казино, интернет-казино жарнамасын, сондай-ақ Қазақстан Республикасында ойын бизнесі саласындағы қызметпен айналысуға құқығы жоқ тұлға ұйымдастыратын және өткізетін құмар ойындар және (немесе) бәс тігу жарнамасын қамтитын ақпаратты тарату үшін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының масс-медиасы саласындағы қызметпен айналысуға құқығы жоқ тұлғаның теле-, радиобағдарламаларды және (немесе) теле-, радиоарналарды таратуы үшін пайдаланылған жағдайларда, осы баптың 1-2-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры немесе оның орынбасарлары Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органдарына байланыс желілерінің және (немесе) құралдарының жұмысын, байланыс қызметтерінің көрсетілуін уақытша тоқтата тұру бойынша шаралар қабылдау туралы ұсыну енгізеді не масс-медиа саласындағы уәкілетті органға бағдарламалық қамтылым мен интернет-ресурс түріндегі ақпараттандыру объектілеріне және (немесе) оларда орналастырылған ақпаратқа қол жеткізуді уақытша тоқтата тұру бойынша шаралар қабылдау туралы талаппен заң бұзушылықтарды жою туралы ұсыну енгізеді деп көзделеді.
Конституциялық Сот заң шығарушының қаралып отырған норманың қолданылуын қылмыстық құқық бұзушылықтардың нақты құрамдарымен байланыстырмай, ауыр және аса ауыр қылмыстардың, сондай-ақ қылмыстық топ дайындайтын және жасайтын қылмыстар қатерінің жалпы өлшемшарттарын пайдаланғанына назар аударады. Мұндай тәсіл реттеудің конституциялық емес екенін айғақтамайды, алайда оны біркелкі және мөлшерлес қолданудың қосымша кепілдіктерін қамтамасыз етуді талап етеді.
Бұдан басқа «Байланыс туралы» Заңның 41-1-бабының 1-тармағынан дау айтылып отырған норманың айырмашылығы – тоқтата тұруды қолданудың уақытша сипаты не оны арагідік қайта қарау міндеті мен тәртібі көрсетілмейді, жалпы алғанда, байланыс желілерінің және (немесе) құралдарының жұмысын, байланыс қызметтерінің көрсетілуін, нақты ресурсқа немесе тиісті ақпаратқа ғана емес,интернет-ресурстарға және (немесе) оларда орналастырылған ақпаратқа қол жеткізуді шектеу жөніндегі шаралар көзделеді, бұл мұндай шектеу шараларының шамадан тыс қолданылуына алып келуі мүмкін.
Демек, Конституцияның 39-бабының 1-тармағын «Байланыс туралы» Заңның 41-1-бабының 1-2-тармағында көзделген құқықтық мемлекет, құқықтық айқындық пен мөлшерлестік қағидаттарымен өзара байланыста негізге ала отырып, жоғарыда аталған өкілеттік ауыр немесе аса ауыр қылмыстардың не қылмыстық топ дайындайтын және жасайтын қылмыстар жасалуының нақты әрі тікелей қатері туралы жеткілікті деректер болған кезде ғана іске асырылуы мүмкін, ол айрықша сипатқа ие және мұндай қатердің алдын алу не оған жол бермеу үшін объективті түрде қажетті көлемде және мерзімге ғана жол беріледі.
5. Конституциялық Сот «Төтенше жағдай туралы» 2003 жылғы 8 ақпандағы Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – «Төтенше жағдай туралы» Заң) нормалары мен дау айтылып отырған «Байланыс туралы» Заң нормасының арасында сәйкессіздік бар деп санамайды.
«Төтенше жағдай туралы» Заң мен «Байланыс туралы» Заң – мәні бойынша қоғамдық қатынастарды өз алдына реттейтін заңнамалық актілер және оларда құқықтар мен бостандықтарды шектеудің түрлі құқықтық негіздері мен тетіктері көзделеді. Мәселен, «Төтенше жағдай туралы» Заңда Қазақстан Республикасының бүкiл аумағында немесе оның жекелеген жергілікті жерлерiнде төтенше жағдай режимін енгiзудiң және оның қолданылуының негiздерi, мерзiмдерi, тәртiбi, осы режим аясында қолданылатын шаралар тізбесі мен уақытша шектеулер белгіленеді.
Өз кезегінде, дау айтылып отырған «Байланыс туралы» Заң нормасы төтенше жағдайдың енгізілуіне қарамастан, байланыс желілерінің және (немесе) құралдарының жұмысын, байланыс қызметтерінің көрсетілуін және интернет-ресурстарға қол жеткізуді тоқтата тұрудың дербес құқықтық негізін белгілейді.
«Төтенше жағдай туралы» Заңның 14-1-бабының нормасы төтенше жағдай кезінде аталған шараны «Байланыс туралы» Заңның 41-1-бабының 1-2-тармағына сәйкес іске асыруға жол берілетіндігін растайды.
6. Конституцияның 13-бабының 2-тармағына сәйкес әркімнің өз құқықтары мен бостандықтарының сот арқылы қорғалуына құқығы бар.
Әркімнің сот арқылы қорғалу құқығының конституциялық кепілдігі Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пакт ережелерімен үйлеседі. Осы халықаралық шартқа сәйкес мемлекет әркімнің әділ, құзыретті, толық және тиімді болу талаптарына сай келетін сот арқылы қорғалу құқығының іске асырылуын қамтамасыз етуге, сондай-ақ құқықтары мен бостандықтары бұзылған әрбір адамға тиімді құқықтық қорғау құралының болуына кепілдік беруге міндетті (2 және 14-баптар).
Конституциялық Сот бұған дейін атап өткендей, сот төрелігіне қол жеткізу – құқықтық мемлекеттің адамға қандай да бір негізсіз кедергілерге ұшырамай, сотқа жүгінудің нақты мүмкіндігіне кепілдік беретін іргелі қағидаты сот арқылы қорғалу құқығының маңызды элементі болып табылады (2024 жылғы 26 шілдедегі № 50-НҚ нормативтік қаулы). Бұдан бөлек, өз құқықтары мен бостандықтарын сот арқылы қорғау құқығы уәкілетті органдардың актілері мен әрекеттеріне шағым жасау мүмкіндігін қамтиды (2023 жылғы 28 сәуірдегі № 12 нормативтік қаулы).
Конституциялық Сот Конституцияның 13-бабының 2-тармағында кепілдік берілген сот арқылы қорғалу құқығын іске асыру мүмкіндігі дау айтылып отырған норманың құқықтық регламенттелуінде сақталып отыр деп есептейді. Ұлттық қауіпсіздік органдарының арнайы өкілеттіктерінің болуы аталған өкілеттіктерді жүзеге асырған кезде қажеттілік пен мөлшерлестік қағидаттарының сақталуын тексеруді қоса алғанда, оларды іске асырудың заңдылығына кейіннен соттың баға беру мүмкіндігін жоққа шығармайды.
Конституциялық Сот өтініш берушінің талаптарын қанағаттандырудан бас тартқан үш сот сатысында қабылданған актілер оның сот арқылы қорғалу құқығын іске асыруы мүмкін емес деп көрсетпейді, соттардың нақты іс мән-жайларына баға беру нәтижесін көрсетеді деп баса атап көрсетеді. «Байланыс туралы» Заңның дау айтылып отырған нормасын осылайша түсінуден Конституциялық Сот норма конституциялық құрылысты қорғау, қоғамдық тәртіпті, адамның құқықтары мен бостандықтарын, халықтың денсаулығы мен имандылығын сақтау мақсаттарымен байланысты емес сот арқылы қорғалу құқығын қоса алғанда, адамның конституциялық құқықтарын шектейді немесе одан айырады деп есептемейді.
Осыған байланысты Конституциялық Сот байланыс және ақпараттық қауіпсіздік саласындағы құқықтық реттеуді одан әрі жетілдіру қажет деп санайды. Азаматтардың конституциялық құқықтары кепілдіктерінің деңгейін арттыру мақсатында «Байланыс туралы» Заңның 41-1-бабының 1-2-тармағында көзделген шараларды қолдану негіздерін нақтылау, оларды қолдану мерзімінің ақылға қонымды параметрлерін айқындау, сондай-ақ кейін олардың қолданылуын бақылау тетігін жетілдіру мәселелерін заңнамалық тәртіпте қарау орынды болады.
Осы жазылғандардың негізінде, Қазақстан Республикасы Конституциясының 72-бабының 3-тармағын және 74-бабының 3-тармағын, «Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты туралы» 2022 жылғы 5 қарашадағы Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының 23-бабы 4-тармағының 3) тармақшасын, 55 – 58, 62-баптарын, 64-бабының 3-тармағын және 65-бабы 1-тармағының 2) тармақшасын басшылыққа ала отырып, өтініш нысанасы шеңберінде Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты
қаулы етеді:
1. «Байланыс туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 41-1-бабының 1-2-тармағы Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес келеді деп танылсын.
2. Қазақстан Республикасының Үкіметіне осы нормативтік қаулыда жазылған Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының құқықтық ұстанымдарын ескере отырып, байланыс саласындағы заңнаманы атап айтқанда, қылмыстық құқық бұзушылықтар аясын нақтылауға және қатер орын алған кезде «Байланыс туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 41-1-бабының 1-2-тармағында көзделген шара қолданылатын қатер дәрежесіне қатысты және осы шараның уақытша сипатын көрсете отырып және қолданылу кезеңін айқындай отырып, жетілдіру мәселесін қарау ұсынылсын.
3. Осы нормативтік қаулы қабылданған күнінен бастап күшіне енеді, Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында жалпыға бірдей міндетті, түпкілікті болып табылады және шағым жасалуға жатпайды.
4. Осы нормативтік қаулы заңнамалық актілерді ресми жариялау құқығын алған мерзімді баспасөз басылымдарында, құқықтық ақпараттың бірыңғай жүйесінде және Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының интернет-ресурсында қазақ және орыс тілдерінде жариялансын.
Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты
